سیدابوطالب مظفری، شاعر و پژوهشگر افغانستانی، در گفتوگویی نوروز را نماد تمدن بزرگ خراسان دانست و زبان فارسی را «بنمایه هستی» مردمان این حوزه تمدنی خواند. او معتقد است نوروز میتواند حلقهٔ پیوند میان ملتهای منطقه باشد و میراث مشترک فرهنگی را زنده نگه دارد.
نوروز؛ جشن بومی و ریشهدار در خراسان
مظفری در این گفتوگو با اشاره به جایگاه تاریخی نوروز اظهار داشت که این جشن از دیرباز در خراسان بزرگ رواج داشته و نه تنها سنتی وارداتی نیست، بلکه ریشه در باورها و افسانههای کهن مردم این سرزمین دارد. او با اشاره به آثار ابوریحان بیرونی، فردوسی و عمر خیام گفت: «این متون نشان میدهد که نوروز از عمیقترین لایههای فرهنگ بومی ما برخاسته است.»
او افزود که در افغانستان، بهویژه در ولایت بلخ، این جشن با آیینهای باشکوهی چون جهندهبالا و میلهٔ گلسرخ برگزار میشود و این آیینها پیوندی باستانی با سنتهای ایرانی و اسطورهای دارند: «بیرقی که در مزار شریف برافراشته میشود، در واقع همان درفش کاویانی است که ریشه در روزگار فریدون و جمشید دارد.»
نوروز در ادبیات فارسی؛ از شادی تا معناهای عرفانی
به گفتهٔ مظفری، نوروز در ادبیات فارسی از زاویههای گوناگون مورد توجه بوده است؛ از نگاه فلسفی و عرفانی مولانا که بهار را نشانهٔ رستاخیز روح میبیند، تا نگاههای حماسی و ملی در شاهنامهٔ فردوسی. او تأکید کرد: «ادبیات فارسی سرشار از شور و شادی نوروزی است و شاعران ما این جشن را جلوهای از حیات و امید دانستهاند.»
نوروز؛ محور همگرایی فرهنگی منطقه
مظفری با اشاره به گسترهی وسیع نوروز در منطقه، این جشن را «حلقهٔ وصل کشورهای حوزهٔ تمدنی خراسان» توصیف کرد:
«نوروز محدود به کشورهای فارسیزبان نیست، بلکه از ایران، افغانستان و تاجیکستان تا ترکیه، آذربایجان، پاکستان و هند گسترش دارد. هر یک از این کشورها بهگونهای این عید را گرامی میدارند و همین اشتراک میتواند بستر همگرایی فرهنگی و تاریخی شود.»
او با انتقاد از رویکردهای ملیگرایانه و تنگنظرانه در نگاه به آیینها گفت: «هیچ کشوری نمیتواند بخش جداگانهای از این میراث را فقط به خود نسبت دهد؛ نوروز، میراث مشترک همهٔ ماست.»
زبان فارسی؛ میراث ماندگار تمدن مشترک
مظفری در پایان، زبان فارسی را ستون اصلی تمدن منطقه دانست و گفت:
«فارسی یک زبان فراگیر تمدنی است و نباید آن را در مرزهای سیاسی محدود کرد. این زبان، بنمایهٔ هستی مردمان ماست؛ اگر زبان فارسی از میان برود، بخش بزرگی از هویت و وجود ما از میان رفته است.»
وی با تأکید بر ضرورت پاسداشت فارسی افزود: «همانگونه که گذشتگان ما این زبان را با عشق و باور حفظ کردند، امروز نیز بر عهدهٔ ادیبان و پژوهشگران است که از این میراث حراست کنند و آن را به نسلهای آینده بسپارند.»