دکتر عبدالسمیع حامد، شاعر، نویسنده، آهنگساز و متفکر امور سینما، تئاتر و نوآوری در سال ۱۳۴۸ هجری خورشیدی در دهکدۀ شهر بزرگ ولایت بدخشان به دنیا آمد. او از دانشکدۀ طب ولایت بلخ گواهینامۀ ماستری طبی دارد و ادبیات فارسی دری را به صورت خصوصی آموختهاست.
دکتر حامد در قالبهای گوناگون شعری طبع آزموده؛ طی سالهای دهههای شصت و هفتاد هجری خورشیدی سمیع حامد توانست شمار زیادی از اشعارش را به نشر برساند. وی در شهر مزار شریف اقامت داشت و با سازمان جهانی صلیب سرخ و هلال احمر نیز همکاری میکرد. پس از اشغال شهر مزارشریف بدست طالبان، حامد به پاکستان رفت و در شهر پیشاور اقامت گزید و در همانجا همکاری با سازمان غیردولتی موسوم به مرکز تعاون افغانستان را آغاز کرد.
در طول مدت اقامتش در پیشاور صدها مقاله نوشت و آنها را به نشر رساند. در سال ۱۳۷۹ هجری خورشیدی به همراه خانواده کوچکش به عنوان پناهنده به دانمارک رفت و به این صورت دامنهٔ مهاجرتش وسیعتر گردید. در آنجا نیز به آفرینش آثاری دست یازیده و در میانههای سال ۱۳۸۰ به بنیانگذاری انجمن نویسندگان افغانستان در تبعید پرداخت. با آغاز دور نو سیاسی و نظامی در افغانستان حامد دیگر هوای ماندن در غرب را از سر برون کرد و به افغانستان برگشت و در آنجا انجمن دفاع از حقوق نویسندگان را بنیاد نهاد.
دکتر سمیع حامد در زمان جمهوریت در کابل زندگی میکرد و مشاور تلویزیون خصوصی طلوع و مشاور انجمن قلم دانمارک و ناروی بود. وی در سالهای آخر در این زمینهها کار کرده است:
– مشاور ارشد تلویزیون ملی افغانستان،
– مشاور انجمن بین المللی قلم،
– مشاور مرکز فرهنگ و انکشاف دانمارک،
– مشاور بنیاد جهانی خانههای حقوق بشر،
– مشاور سازمان جهانی مبارزه با سانسور موسیقی،
– مشاور تلویزیون خصوصی طلوع
– مشاور ارشد ریاست جمهوری افغانستان در بخش کارزایی و نوآوری
آقای حامد درکنار شعر به کارگردانی تلویزیون، نقاشی، آهنگسازی، طنز و تئاتر نیز پرداخته است.
دکتر حامد در کنار سرایش شعر در زمینۀ موسیقی نیز فعالیت دارد. ترانهها و آهنگهای «آلبوم تری راری» و برخی آهنگهای دیگر همچون آهنگهای وجیهه و فرید رستگار و شعر آهنگ دسته جمعی سپیدار صدا ستارۀ افغان از اوست و برای فرهاد دریا نیز ترانه ساخته است. موسیقی شعر و عاطفۀ اجتماعی شعرش سبب شده که بسیاری از آواخوانان شعرهایش را بخوانند. یکی از شعرهای او را با مطلع:
گر جهنم ساختم فردوس هم میسازمت ای وطن میسازمت آخر خودم میسازمت
چندین هنرمند آهنگ ساختهاند (فرهاد دریا، حفیظ وصال، اسد بدیع و شهنا).
حامد همچنان چندین طرح تئاتر آموزشی برای استاد قیوم بیسد نوشته است که در افغانستان اجرا شدهاند از جمله «برادران و هیولا»، «گمشده»، «چتری» و «غیرت».
حامد نخستین شاعر افغانستانی است که همیشه برای کودکان نیز برنامۀ شعرخوانی برگزار میکند و برای آنها شعر میخواند.
سمیع حامد «کل کلان» یا مشاور یکم نشریۀ مشهور طنز «کلک راستگوی» نیز بوده است. سمیع حامد یک کارتونیست سیاسی و یک طنزنویس نیز است. از مهمترین شاعران مقاومت افغانستان به شمار میرود و تا بهحال بیش از بیست کتاب نشر کرده است.
مهمترین خصیصههای شعر او نوگرایی، تنوع قالب و فورم، بیان شجاعانه و موسیقی زبان او است. شعرهای حامد به زبان های انگلیسی، دانمارکی و نارویزی ترجمه شده اند.
سمیع حامد در سال ۲۰۰۳ جایزه ی بین المللی آزادی رسانه ها «IFP Award» را از کمیته ی جهانی حمایت از روزنامه نگاران «CPJ_New York» به عنوان “نویسنده آزاد” به دست آورد.
وی همچنان جایزۀ اول شعر کانون حکیم ناصر خسرو، جایزۀ اول شعر فردوسی انجمن آزاد نویسندگان، جايزه بين المللی آزادی مطبوعات در سال ۲۰۰۳، جایزه کورت توخولسکی انجمن قلم سویدن در سال ۲۰۱۰ و جایزه آزادی بیان اوسیتسکی کشور نروژ را در سال ۲۰۲۱ به دست آورده است.
از خصوصیات منحصربهفرد سمیع حامد در شعر افغانستان یکی هم این است که در هیچ شکلی از شعر کلاسیک و نو نیست که از وی آثاری نباشد. از قصیده و غزل و رباعی و دوبیتی گرفته تا هایکو و شعر نیمایی و شعر سپید.
هم چنین شعر، طنز، کارتون، آهنگسازی، ترانهنگاری، ترانهها و برخی از آهنگهای نخستین آلبوم برای کودکان افغانستان از جمله آلبوم “آلوچه” و تصنیفهای فارسی دو آلبوم برای کودکان “کوچه” را ساخته است.
آخرین کار وی در زمینۀ موسیقی، آفرینش ترانهها و آهنگهای آلبوم تری را ری “رستگاران” و تصنیفهای، “هه…”، “الی جو” و “خانم گل جان” از فرهاد دریا است.
دو کتاب حامد بهنامهای “Fragrant Names” و “Night Password” بهزبان انگلیسی ترجمه شده است.
